اینستکس، ساز و کار یا تار و مار؟
به روز شده در      جمعه 26 بهمن 1397     -   Friday February 15 2019

چندی پیش ثبت INSTEX یا ساز و کار مالی اتحادیه اروپا، ویژه دور زدن تحریم های ایالات متحده (به گفته طرف جمهوری اسلامی) علیه رژیم تهران توسط مجریان آن یعنی فرانسه، آلمان و انگلستان (طرف اروپایی قرارداد برجام که علیرغم خروج آمریکا از آن، هنوز به حفظ برجام اصرار دارند) اعلام شد. پرسش هایی در این زمینه برای همگان بوجود آمده مانند این که آیا این راهکار پاسخگوی نیازهای جمهوری اسلامی تحت تحریم است؟ آیا با راه اندازی اینستکس، برجام نجات می یابد؟ آیا این حرکت اروپاییان واقعا ناقض تحریم های دولت ایالات متحده علیه جمهوری اسلامی است؟ و دست آخر اینکه اروپایی ها به رژیمی که خود خطر آن را بیخ گوشش شان حس کرده اند، یاری خواهند داد تا به بقای خود ادامه دهد؟ و یا سناریوهای دیگری در راه است؟
تبلیغات در خبرگزاری ایرانشهر
حمید سلیمانیان
بر اساس تعریفی که خبرگزاری حکومتی فارس از اینستکس داده است، INSTEX به طور خلاصه یعنی ابزار حمایت از مبادلات تجاری توسط مکانیزم پرداختی که به شرکت‌های اروپایی این امکان را می‌دهد بدون قرار گرفتن در معرض تحریم‌های آمریکا با جمهوری اسلامی تجارت کنند. سه کشور اروپایی طی بیانیه‌ای اعلام کردند INSTEX از تجارت قانونی اروپا با رژیم اسلامی حمایت کرده و در گام نخست بخش‌های حیاتی برای مردم ایران از جمله امور دارویی، تجهیزات پزشکی و مواد غذایی را در برخواهد گرفت. برای آن که اتحادیه اروپا پس از خروج آمریکا از توافق هسته‌ای بتواند آن را زنده نگه دارد، در سال ۲۰۱۸ قوانین مسدودساز را برای نخستین بار پس از سال ۱۹۹۶، دوباره به جریان انداخت. این قوانین پیشتر در سال ۱۹۹۶ و با هدف مقابله با تحریم های آمریکا علیه اروپا، ایران و لیبی از سوی پارلمان اروپا اجرایی شد. اجرای قوانین مسدودساز به شرکت‌های اروپایی امکان دور ماندن از تحریم‌های فرامرزی آمریکا را فراهم کرده و درواقع هرگونه تحریم‌های خارجی بر اروپا را بی‌اثر می‌کند و از طرف دیگر رعایت تحریم‌های خارجی توسط اشخاص حقیقی و شرکت‌های اروپایی را ممنوع می‌کند.
این تعریفی است که کارشناسان جمهوری اسلامی از SPV می دهند که INSTEX ابزار آن محسوب می شود. در نگاه نخست به نظر می رسد اینستکس وسیله دور زدن تحریم های آمریکاست ولی با کمی تامل و دقت به همان تعاریفی که کارشناسان جمهوری اسلامی گفته اند و به صورت کلی در بیانیه اروپایی ها آمده، چند نتیجه می توان گرفت: 
یکم - تاکنون اینستکس فقط یعنوان یک برند ثبت شده و تاریخ مشخصی برای عملیاتی شدن کارکرد آن اعلام نشده است.
دوم - به فرض راه اندازی عملی آن، اروپایی ها به صراحت اعلام کرده اند که در گام نخست فقط مواد غذایی و بهداشتی و پزشکی را پوشش خواهند داد و آن هم بدون هیچ اشاره ای به آنچه در قبالش دریافت می کنند که احتمالا نفت و گاز خواهد بود که این یعنی تبادل نفت با غذا که برای کمک به مردم یک کشور جنگ زده یا تحت محاصره و تحریم زده در نظر گرفته می شود. تراکنش های احتمالی در این سازوکار به نوعی یک حرکت خیریه خواهد بود و نه تجارت! از طرف دیگر این راهکار همان استفاده از معافیت از تحریم های آمریکا علیه جمهوری اسلامیست که پیش از این از سوی دولت رییس جمهور ترامپ برای صدور مواد غذایی و بهداشتی به ایران در نظر گرفته شده است.   
سوم – در بیانیه اتحادیه اروپا از واژه «داد و ستد قانونی» با جمهوری اسلامی استفاده شده که یعنی شفافیت در تراکنش های مالی و به تبع آن به مفهوم اجبار قبولی و اجرایی کردن قوانین ضد پولشویی توسط رژیم اسلامی است اما اینکه نظام حاکم بر ایران تن به باز کردن مشت خود برای اروپاییان یا دیگران بدهد و از خیر کمک به گروه های تروریستی منطقه خاورمیانه بگذرد و فعالیت های غیرقانونی و پنهانی مانند قاچاق کالا و اسلحه را کنار بگذارد، بسیار بعید می نماید.
چهارم – و اما درباره قوانین مسدودساز؛ تجربه پیشین اجرای این قوانین در یک دوره بسیار کوتاه زمانی برای اروپایی ها و لیبی و حتی جمهوری اسلامی، کارساز نبود و همچنان که دیدیم چه بر سر معمر قزافی و لیبی آمد و اثر چندانی هم برای جمهوری اسلامی نداشت بنابراین تکرار این تجربه شکست خورده که بتوانند تحریم های آمریکا را دور بزنند و از واکنش احتمالا تند دولت پرزیدنت ترامپ در امان بمانند، بیشتر به یک شوخی شبیه است. اتحادیه اروپا با توجه به پدیده برگزیت و خروج بریتانیا از آن اتحادیه که وزنه مهمی برای ایشان محسوب می شد، در موقعیت سیاسی و اقتصادی و حتی امنیتی نیست که بخواهد با ایالات متحده بر سر جمهوری اسلامی دوئل کند.
پنجم – در بخش های حساس و پر سود اقتصاد ایران مانند صنعت نفت و گاز، خودروسازی، فولاد و پتروشیمی و ...، خروج کمپانی های بزرگ اروپایی از ایران از مدت ها پیش با شروع زمان تحریم های ایالات متحده آغاز شده و هم اکنون روند سریعی را پیش گرفته که نشان از بی ثمر بودن احتمالی اینستکس بر اقتصاد نیمه فلج جمهوری اسلامی است.
ششم – اخباری مبنی بر دست داشتن عوامل خودسر (نامی که جمهوری اسلامی بر جاسوس ها و تروریست های خود در داخل و خارج از کشور گذاشته تا خود را از فرماندهی و همدستی با آنان تبرئه کند!) وزارت اطلاعات در طراحی و اجرای عملیات تروریستی در خاک اروپا منتشر شده و حتی تعدادی ایرانی مرتبط با این حوادث در کشورهای اروپایی و از جمله دیپلمات های برخی از سفارتخانه های جمهوری اسلامی نیز دستگیر شده اند. از طرفی با بیشتر شدن برد موشک های بالستیک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، خاک کشورهای اروپایی بزودی در تیررس آنها قرار خواهد گرفت. بنابراین اروپایی ها از نظر امنیتی به سپر ضد موشکی اسراییل و آمریکا و حتی روسیه نیازمند خواهند بود (شاید هم در قالب حمایتی ناتو) و نمی توانند به حکومتی یاری دهند که تهدیدی برای خودشان است.
هفتم – هر روز قیمت ها در فضای بحران زده اقتصاد ایران بالاتر می رود و به شکلی کاملا غیرطبیعی کنترل دولت روحانی بر بازار مواد غذایی و بهداشتی و کالاهای ضروری روز به روز ضعیف تر می شود. این شرایط رکود و تورم حاصل از تحریم ها و حتی دست هایی از نظام در داخل کشور، هیچ ارتباطی با اینستکس ندارد و به فرض اجرایی شدن آن اثری بر تولیدات داخلی ایران که رو به تعطیلی کامل و ورشکستگی ملی پیش می رود، نخواهد گذاشت.
هشتم – اگر هدف اروپایی ها حفظ برجام به هر شکل ممکن باشد، با توجه به خروج آمریکا از این قراداد و خروج احتمالی جمهوری اسلامی که زمزمه های آن از سوی نزدیکان به بیت رهبری به گوش می رسد و نیز اصرار حکومت تهران بر ادامه فعالیت های موشکی و نقض مکرر حقوق بشر، هیچ شانسی برای ادامه برجام متصور نیست و بالطبع اینستکس نیز به صورت اتوماتیک موضوعیت خود را از دست خواهد داد.   
در پایان، به نظر می رسد ساز و کار مالی اروپ
ا برای تجارت با جمهوری اسلامی، سناریویی از پیش شکست خورده است و هیچ سودی برای حکومت ولایت فقیه نخواهد داشت!
 
نوشته: امیر رنجبر – نویسنده و محقق
 
بیشتر بخوانید.....
تبلیغات
تبلیع شماره 3
تبلیع شماره 4
تبلیع شماره 5
تبلیع شماره 6
دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در لس‌آنجلس
دکتر شهریار راد
دکتر کامران یدیدی
خدمات بیمه صوفی
حمید سلیمانیان
تراولور
وستوود ویزن
کیو مارکت
مجیک تل
جواد دهقان
ژرژ اسحاقیان
خبرگزاری ایرانشهر در شبکه های اجتماعی

کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت مربوطه به خبرگزاری ایرانشهر می باشد

Iranshahr News Agency Copyright © 2015